Landbouwgrond blijft natuur verdringen

Als we ons gedrag niet aanpassen, zal steeds meer natuur ten prooi vallen aan landbouwgrondNiet zozeer de mondiale bevolkingsgroei, maar een ander consumptiepatroon zal de komende decennia meer landbouwgrond vergen. Wat betekent dat voor onze planeet?

Een deel van die extra vraag naar landbouwareaal wordt opgevangen door intensievere landbouw. Maar de mogelijkheden daarvoor zijn eindig. In westerse landen zijn de grenzen qua intensivering wel bereikt. De blijvende behoefte aan landbouwgrond kan dan ook leiden tot verdere ontbossing.

Dat concludeert de Oostenrijkse onderzoeker Thomas Kastner in zijn proefschrift over de veranderende vraag naar voedsel, veevoer en (brand)hout en de invloed die dit heeft op het landgebruik. Vandaag promoveert hij daarop aan de Rijksuniversiteit Groningen.

‘Grond niet inzetten voor energiegewassen’

De groeiende welvaart leidt wereldwijd niet alleen tot een afname van de bevolkingsgroei, maar ook tot andere consumptiepatronen. De mensen gaan onder andere meer vlees eten en doen dus een groter beroep op landbouwgrond.

Vooral in ontwikkelingslanden kan deze grond meer opleveren als hij efficiënter wordt benut. Maar hij kan beter niet worden gebruikt voor alternatieven als de productie van energiegewassen. Kastner: ‘Als dat zou gebeuren, zou het systeem helemaal veranderen. De Verenigde Staten zijn nu nog voedselexporteur. Zouden ze hun landbouwgrond opofferen aan de productie van bio-ethanol, dan draait dat om’. Met alle gevolgen bij de importerende landen van dien, natuurlijk.

Handel in voedsel wordt intensiever

Maar de veranderingen in voedselpatronen zullen hoe dan ook leiden tot andere im- en exportstromen van voedsel. ‘Er bestaat steeds minder verband tussen de lokale vraag naar plantaardige producten en het lokale landgebruik’, zegt de onderzoeker. ‘Vooral tussen Zuid-Amerika, Azië en Afrika zal veel meer handel op gang komen. Daarbij maak ik me de meeste zorgen over Afrika, dat in toenemende mate afhankelijk is van de import van graan. Bij alle voedselpolitiek moeten we ons bewust zijn van de steeds grotere rol van im- en export van landbouwgewassen’.

Verschuiving van bosareaal

Blijkens zijn analyse kunnen westerse landen het zich veroorloven om landbouwareaal prijs te geven aan bos- en natuurgebied. Ze importeren een groot deel van hun houtbehoefte. Tegelijkertijd vindt in Brazilië en Indonesië op grote schaal ontbossing plaats. Dat is het gevolg van

  • de export van hout naar bijvoorbeeld West-Europa en
  • de grotere vraag naar landbouwgrond.

Er is immers meer voedsel nodig voor de groeiende bevolking in die landen zelf.

Ander consumptiepatroon nodig

Het totale landoppervlak van onze planeet bedraagt 13 miljard hectare. Daarvan wordt momenteel vijf miljard ha gebruikt voor de voedselproductie. Het gaat om 1,5 miljard ha voor akkerbouwgewassen en 3,5 miljard ha voor veeteelt. De rest is bos- en ander natuurgebied.

Volgens de promovendus is het vrijwel onvermijdelijk dat dat aandeel in hoog tempo terugloopt. ‘Het is een probleem, maar je kunt niet tegen de lokale bevolking zeggen dat ze daarmee moeten stoppen. Die extra grond zal nodig blijken, tenzij we tegen alle trends in ons consumptiepatroon soberder maken,’ denkt Kastner.

Natuur voorlopig grote verliezer

Dat laatste is natuurlijk een utopie. Mensen willen bijna altijd méér, niet minder. Dat ligt nu eenmaal in onze natuur. Verworvenheden prijsgeven ervaren we als een verlies. Maar voorlopig is de natuur op onze planeet de grote verliezer.

En ooit komt het moment dat onze natuurlijke hulpbronnen uitgeput raken. Heeft de wetenschap daar tegen die tijd geen antwoorden op gevonden, dan krijgen we alsnog de rekening gepresenteerd. Maar dan zullen we wel veel méér moeten prijsgeven dan wanneer we nu ons gedrag zouden aanpassen. Een beangstigend scenario…

Renske Cramer

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s