Spaanse bankrun te voorspellen en te voorkomen?

De voortschrijdende computertechnologie maakt steeds geavanceerdere simulaties mogelijkHet gaat snel de verkeerde kant op met de Spaanse banken. Kun je in zo’n geval een bankrun voorzien? En kun je hem voorkomen?

Een andere vraag: hoe kun je stimuleren dat een maatschappij steeds duurzamer gaat denken? Dat is allemaal niet eenvoudig. Want het gaat niet alleen om individueel menselijk gedrag, maar vooral ook om hoe mensen elkaar onderling beïnvloeden.

De onderzoekers van het nieuwe Groningen Center for Social Complexity Studies (GCSCS)-expertisecentrum van de Rijksuniversiteit Groningen weten wel raad met zulke vraagstukken. Ze verwerken complexe groepsdynamieken in computersimulaties en kunnen zo maatschappelijke kwesties verklaren.

Beïnvloeding leidt tot onvoorspelbare situaties

‘Als veel mensen elkaar voortdurend beïnvloeden, kunnen soms onvoorspelbare situaties ontstaan’, zegt Wander Jager. Hij is directeur van het GCSCS en gedragswetenschapper aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde. ‘Vaak zijn deze situaties onschuldig of zelfs wenselijk, zoals ontwikkelingen in de mode en het ontstaan van democratiseringsbewegingen. Maar soms ontwikkelt groepsgedrag zich ook in een ongewenste richting, zoals bij rellen, extremisme en het uitputten van natuurlijke hulpbronnen. Dit kunnen we nu beter begrijpen en dus helpen sturen’.

Grote groep ‘robotjes’ bestuderen

‘Waar het heen gaat met de maatschappij is een universele vraag, waarbij onvoorspelbaarheid ons altijd in de weg zat’, zegt hij. ‘Inzichten uit de gedragswetenschap waren tot nu toe alleen momentopnames, en gingen over individuen. Maar wat we nu dankzij informatietechnologie kunnen doen, is het toevoegen van menselijke interactie en de tijdfactor. Je moet voor je zien dat je allemaal robotjes programmeert met daarin theorie over individueel menselijk gedrag. Vervolgens voeg je die in een simulatie samen tot een heel grote groep. En dan kijk je wat er in die dynamiek gebeurt’.

Nuttig voor bedrijfsleven en overheid

Inzichten die via de simulaties worden verkregen, zijn niet alleen van grote waarde voor de wetenschap. Ook beleidsmakers bij de overheid of in het bedrijfsleven hebben er veel aan. ‘Als je de sociale dynamiek begrijpt van bijvoorbeeld een publiek debat, een mensenmenigte of een consumentenmarkt, dan kun je daar op ingrijpen en daarvoor het goede moment bepalen’, aldus de wetenschapper. ‘Wanneer gaat populisme omslaan in gewelddadig extremisme? En kun je dat voorkomen? Maar ook zoiets als een afvalprobleem kun je beter begrijpen via een simulatie. Wat is bij rommel op straat voor mensen een omslagpunt dat ze ook zelf niet meer opruimen en er zelfs meer troep bij gaan gooien? Met deze inzichten kan een stadsbestuur de reinigingsdienst optimaliseren’.

Kuddegedrag belangrijk voor interpretatie

Biologen die gespecialiseerd zijn in kudde- of zwermgedrag, leveren een belangrijke bijdrage aan het expertisecentrum. Jager: ‘Bijenkolonies zijn bijvoorbeeld heel efficiënt. Als één bij een interessant bloemenveld ontwaart, is het de onderlinge interactie die ervoor zorgt dat binnen no-time de zwerm het weet en erop af gaat. Nu zijn bijen heel wat minder complex dan mensen. Maar toch kun je het vergelijken met bijvoorbeeld een bankrun. De dreiging van een omvallende bank wordt momenteel via Twitter razendsnel verspreid, waarna mensen actie ondernemen en hun geld opnemen’.

A.s. vrijdag organiseert het GCSCS een openingssymposium over deze boeiende materie. Er komen sprekers uit uiteenlopende disciplines als economie, bedrijfskunde, sociologie, evolutionaire studies, ruimtelijke wetenschappen en kunstmatige intelligentie. Hier vindt u de agenda.

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s