Tuinbouw wacht op ‘verwilderde’ tomaat

Tomaten zijn resistent te maken tegen insecten en ziektesGekweekte tomaten zijn weerloos tegen insecten en ziektes. Vervelend voor tuinbouwers. Verwildering van de tomaten brengt uitkomst.

Kweektomaten blijken bepaalde suikerverbindingen te missen die wilde tomaten wel hebben. De wilde exemplaren kunnen zich daarmee beschermen tegen de vraat door insecten. Dat blijkt uit systeembiologisch onderzoek van dr. Kirsten Leiss en promovendus Mohammad Mirnezhad aan de Universiteit Leiden.

Met deze kennis kunnen veredelaars de kweektomaat verbeteren. ‘Gewoon’ door eigenschappen van wilde tomaten weer terug te brengen in de consumententomaat. Dat maakt gebruik van insecticiden in de toekomst mogelijk overbodig.

Veredeling fataal voor resistentie tomaat

Wilde tomaten komen van oorsprong uit het Andesgebergte in Zuid-Amerika. Ze zijn klein, groen, onooglijk en smaken bitter. Om de consument te behagen hebben plantenveredelaars er grote, rode vruchten met een lekkere smaak van gemaakt. Daardoor verloor de tomaat zijn natuurlijke afweersysteem tegen insecten en ziekteverwekkers.

Om te achterhalen hoe het afweersysteem van de tomatenplant werkt, pasten de onderzoekers metabolomics toe. Deze techniek wordt gebruikt om sporen van stofwisselingsproducten als aminozuren en glucosecellen in weefsels en organen te traceren. De techniek werd nog niet eerder gebruikt voor onderzoek naar insectenresistentie bij planten.

Suiker vervangt insecticiden

Leiss bestelde zaden van wilde tomaten bij een kweekinstituut in Californië en kweekte ze op, samen met planten van Nederlandse rassen. Doel was de tomatenplanten te testen op

  • hun gevoeligheid voor plantenetende insecten
  • de aanwezigheid van afweerstoffen tegen deze natuurlijke vijanden

De onderzoekers vonden in wilde tomaten acylsuikers. Dat zijn suikerverbindingen die de plant weerbaar maken tegen insecten zoals trips en witte vlieg. Deze beestjes zuigen plantencellen leeg en kunnen virussen overbrengen. Bij kweektomaten ontbreken die acylsuikers.

Plaaginsecten vertonen genetische variatie

Om een volledig beeld te krijgen van het afweersysteem van planten onderzocht Mirnezhad de tripsen (donderbeestjes). Deze plaaginsecten vormen een gevaar voor tomatenplanten. En ze kunnen net zo goed resistent worden tegen de natuurlijke verdediging van planten als tegen insecticiden.

Hij ontdekte dat tripsen op sla, prei en chrysanten genetisch afwijkend zijn, hoewel ze behoren tot dezelfde soort. Die genetische variatie bleek niet samen te hangen met verschillen in voedselvoorkeur. De tripsen lustten alle geteste planten even graag. Maar ze hadden wel een duidelijke voorkeur op welke plant ze wilden paren. Hoe dit gedragsverschil valt te verklaren door de chemie van de plant is een volgende stap in het onderzoek.

Resistentietest voor veredelaars

Het onderzoek van Leiss en Mirnezhad werd gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en het NGI (Netherlands Genomics Initiative). Dankzij dit fundamentele onderzoek kan hun vinding naar de praktijk worden vertaald met een subsidie van de technologiestichting STW.

Hiermee hoopt onderzoekster Leiss een ‘metabolomics resistentietest’ te ontwikkelen. Plantenveredelaars kunnen zo’n test gaan gebruiken om de resistentie van nieuwe groenten en sierbloemen tegen insecten en ziekteverwekkers te voorspellen. Uiteindelijk kan dit onderzoek zo bijdragen aan het duurzaamheidsaspect van de topsectoren Tuinbouw en Agrofood.

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s