Handschriftanalyse kan verdraaid lastig zijn

Computers worden steeds beter in handschriftherkenningSoftware voor handschriftanalyse is erg handig voor rechtszaken en allerlei andere toepassingen. Maar hoe goed is zulke programmatuur eigenlijk ?

Informaticus Axel Brink heeft een nieuwe computeranalysetechniek voor handschriften ontwikkeld. Daarmee kun je zowel moderne als middeleeuwse handschriften verifiëren en identificeren. Het is heel betrouwbaar, maar een verdraaid handschrift kan de computer nog wel op een dwaalspoor zetten. Brink promoveerde eind vorige week op zijn vinding aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Duizenden meetpunten per pagina

Handschriftbiometrie is een techniek om handschriftanalyses door een computer te laten doen. Ze is zowel te gebruiken bij schrijververificatie als bij schrijveridentificatie. Een systeem voor schrijververificatie vergelijkt het handschrift in een document met dat in een ander document. Een systeem voor schrijveridentificatie zoekt in een collectie teksten naar documenten met hetzelfde handschrift.

Brinks nieuwe techniek, Quill, meet van elke pixel op de rand van een letter of cijfer wat de richting en breedte is van het inktspoor op dat punt. Op die manier verzamel je duizenden meetpunten op één pagina tekst. Al die punten vormen samen het profiel van een handschrift. Dat profiel is te gebruiken bij schrijververificatie en -identificatie.

Kloof tussen laboratorium en praktijk

Quill werkt bij analyses van moderne en middeleeuwse handschriften net zo goed als de beste methoden voor handschriftbiometrie die de promovendus heeft onderzocht. De programmatuur is daarom samen met andere technieken opgenomen in het GIWIS (Groningen Intelligent Writer Identification System). Dat is een programma voor opsporingsonderzoek en geschiedenisonderzoek.

De onderzoeker bekeek de robuustheid van een aantal methoden voor handschriftbiometrie. ‘Met robuust bedoel ik dat de techniek erin slaagt om de juiste schrijver te identificeren in een grote verzameling handschriften uit de praktijk’, legt hij uit. ‘Een aantal bestaande technieken presteert prima op netjes overgeschreven teksten. Maar dat zegt weinig over de prestaties onder realistische omstandigheden. In de praktijk zijn bijvoorbeeld vaak woorden doorgekrast, staan ze niet netjes op één lijn en vertoont het papier van middeleeuwse geschriften storende achtergrondverkleuring.’

Verdraaiing blijft een moeilijk punt

Brink keek ook naar verdraaiing van een handschrift (tekens meer naar links of naar rechts laten hellen). Verdraaiing is een eenvoudige en veelgebruikte manier om een handschrift te vervalsen. Daardoor ziet een handschrift er immers direct anders uit. Met een computer kun je deze vorm van vervalsing tot op zekere hoogte terugdraaien.

‘Ik heb gekeken naar de herkenbaarheid van verdraaide handschriften en heb geconstateerd dat die na correctie slechter worden herkend dan de ‘natuurlijke’ handschriften. Computers kunnen het effect van verdraaiing blijkbaar maar gedeeltelijk ongedaan maken,’ zegt hij.

Dat komt waarschijnlijk doordat mensen bij verdraaiing niet alleen de hellingshoek aanpassen. Onbewust veranderen ze ook andere kenmerken van het handschrift. Wat handschriftverdraaiing betreft, zijn dergelijke systemen dus nog niet robuust.

Doorstrepen heeft geen zin

Uit het robuustheidsonderzoek blijkt ook dat er ongeveer honderd tekens nodig zijn voor een succesvolle schrijververificatie of -identificatie. Brink: ‘Hoe meer tekens er beschikbaar zijn voor analyse, hoe preciezer we handschriften kunnen vergelijken. Het blijkt dat de resultaten niet heel veel verbeteren als er meer dan honderd tekens beschikbaar zijn. Minder dan honderd tekens geeft wél een minder goed resultaat.’

Ten derde blijkt uit het onderzoek dat doorgestreepte woorden kunnen blijven staan in een tekst zonder dat ze de kwaliteit van een analyse aantasten. Die moeite kunnen criminelen zich dus alvast besparen.

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s