Kostenraming van nieuwe infrastructuur kan veel beter

Werken aan de infrastructuur pakken doorgaans veel duurder uit dan was voorspeldKostenoverschrijdingen bij infrastructurele projecten worden schromelijk onderschat. Dat moet anders. En dat kan ook: de methoden zijn voorhanden.

Dat blijkt uit onderzoek van Chantal Cantarelli, die gisteren op dit onderwerp promoveerde aan de TU Delft. De aanleg van spoorweginfrastructuur valt in Nederland gemiddeld 11 % duurder uit dan was voorspeld. Bij wegen is dat 19 % en bij bruggen en tunnels zelfs 22 %. Daarmee steekt Nederland nog gunstig af tegenover het buitenland. Maar de werkelijke kostenoverschrijdingen liggen vermoedelijk veel hoger.

Ruim de helft van de projecten duurder

Uit een wereldwijd onderzoek naar kostenoverschrijdingen bij 258 grootschalige transport-infrastructuurprojecten is gebleken dat wegen gemiddeld 20 % duurder uitvallen. Bij bruggen en tunnels gaat het om 34 % en bij spoorwegen om 45 %.

Maar hoe staat het in Nederland, vroeg de promovenda zich af? Uit haar studie blijkt dat in meer dan de helft van de projecten op het gebied van wegen, bruggen, tunnels en spoorlijnen de kosten hoger uitvallen dan was voorspeld.

Kosten stijgen vóór de bouw

Kostenoverschrijdingen komen wel minder vaak voor dan in het buitenland en de omvang van de overschrijding is lager. Zo worden spoorwegen bij ons gemiddeld 11 % duurder en wegen 19 %.

Wereldwijd zijn de kostenoverschrijdingen bij spoorwegen juist groter dan bij wegen. Opvallend is verder dat de grootste kostentoenames plaatsvinden in de fase voorafgaand aan de bouw en niet in de bouwfase zelf.

Peildata bepalen overschrijdingen

Dat kostenoverschrijdingen in Nederland wel meevallen, is volgens de onderzoekster een onterechte conclusie. Overschrijdingen zijn namelijk vaak gebaseerd op een vergelijking tussen

  • de kosten bij de uiteindelijke oplevering en
  • de geraamde kosten ten tijde van het formele besluit.

Maar politici hebben vaak al veel eerder een informeel besluit genomen. Dit verschijnsel wordt lock-in genoemd. Ten tijde van het informele besluit is vaak sprake van veel lagere schattingen.

Projecten 3 tot 4 x duurder

Cantarelli heeft dit effect voor twee Nederlandse projecten nader onderzocht: de Betuweroute en de HSL-Zuid. Politici bleken zich al vier jaar voorafgaand aan het formele besluit aan het project te hebben gecommitteerd.

Als je de kostenoverschrijding berekent op basis van de onderschatte kosten ten tijde van de informele besluitvorming, zijn de overschrijdingen van de Betuweroute en HSL-Zuid drie tot vier maal zo groot. De kostenoverschrijdingen zijn dus vermoedelijk veel groter dan bekend.

Reference Class Forecasting

Het is volgens de promovenda zorgwekkend dat de kostenramingen de laatste twintig jaar niet zijn verbeterd. Aangezien schattingsmethoden wél zijn verbeterd, moeten er andere redenen zijn voor de systematische overschrijdingen. Ze concludeert dat je maar beter (tevens) een andere kostenmethodiek kunt hanteren om de voorspellingen te verbeteren.

En die is voorhanden. De Reference Class Forecasting-methode is hiervoor bijzonder geschikt. Bij deze methode worden schattingen gemaakt op basis van

  • een vergelijking van de werkelijke kosten en
  • kostenoverschrijdingen van vergelijkbare gerealiseerde projecten.

Hiermee kun je te optimistische schattingen voorkomen.

Wie verkeerd raamt, betaalt

Het strategische gedrag van partijen om kosten bewust laag in te schatten, kan ook een rol spelen. Daarvoor moeten de spelregels worden veranderd, zodat het moeilijker wordt voor partijen om zulk gedrag te vertonen. Belangrijk daarbij is dat de verantwoordelijkheden voor toekomstige kostenoverschrijdingen komen te liggen bij degenen die de schattingen maken, aldus de promovenda.

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s