Onkunde en onwil frustreren milieubeleid gemeenten

Milieubeleid heeft geen prioriteit in gemeenten

De overheid moet duidelijker regels voor het milieubeleid opstellen. En ze moet de gemeenten stimuleren om op dit gebied een eigen beleid te voeren.

Dat vindt planoloog Christian Zuidema. Want decentralisatie in het milieubeleid is te ver doorgeschoten. Dat beleid moest leiden tot maatwerk. Maar het resultaat is een minimaal milieubeleid, waarbij gemeen ten vooral handhaven wat wettelijk vereist is.

Dat is deels het gevolg van onkunde. En deels van onwil om het plaatselijke ondernemers en burgers moeilijk te maken. Als het rijk een ambitieuzer milieubeleid wil, zal het gemeenten veel meer moeten ondersteunen en verplichten om hogere eisen na te streven.

Regels afgezwakt en geflexibiliseerd

Het leek zo’n goed idee, in de jaren negentig: laat gemeenten zelf milieubeleid maken en uitvoeren. Zij kennen tenslotte de lokale situatie, de behoeftes en mogelijkheden het best. Strenge en ambitieuze nationale normen en regels werden dus afgezwakt en flexibeler gemaakt. Gemeenten kregen zo meer ruimte om hun eigen milieudoelen op te stellen en af te stemmen op de plaatselijke omstandigheden. Ze zouden het milieu zo meer kunnen verbeteren dan het rijk zou kunnen.

Maar gemeenten brengen weinig van dat milieubeleid terecht, op het contraproductieve af, merkte Zuidema. ‘Neem bijvoorbeeld geluid. De regels schrijven voor dat 10 % van alle burgers 50 decibel al als hinderlijk ervaart. Dat was ooit een soort minimale ondergrens. Nu kunnen gemeenten er veel soepeler mee om gaan. Dat doen ze ook’, vertelt hij. ‘Soms worden waarden tot wel 70 decibel toegestaan in situaties waar met een beetje moeite ook een veel betere kwaliteit mogelijk was geweest.’

Regelgeving te ingewikkeld

Hij bestudeerde milieurapportages en sprak met milieuambtenaren van tientallen gemeenten en steden in heel Europa. Hij keek niet zozeer naar de feitelijke ontwikkeling van het milieu. Hij bestudeerde vooral de manier waarop gemeenten hun eigen milieubeleid opstelden en uitvoerden.

Hij constateert dat veel gemeenten die taak nauwelijks serieus nemen. Deels uit onmacht: ‘Veel gemeenten hebben simpelweg te weinig personeel en expertise. Bovendien zijn de milieuregels mede als gevolg van die decentralisatie niet alleen flexibeler, maar vooral ingewikkelder geworden. Veel gemeenten verdwalen daarin. In plaats van hun tijd en energie te besteden aan eigen lokaal milieubeleid zijn ze daarom vooral bezig met een soort crisismanagement om maar aan de nationale regels te voldoen.’

Gemeenten vinden milieu niet belangrijk

Maar onwil is ook een belangrijke factor. ‘Veel gemeenten vinden het milieu gewoon niet zo spannend. Ze hebben economische belangen en die wegen vaak zwaarder dan het milieubelang. Als ze met soepele regels ergens vijftig woningen meer kunnen bouwen, zullen ze dat vaak niet nalaten’, aldus de planoloog. Het gevolg is dat er tegenwoordig vaak lagere doelen worden nagestreefd dan vóór de golf van decentralisatie.

Oplossing: betere regels en monitoring

Hoe los je dit op ? Zuidema: ‘Je moet de decentralisatie in elk geval niet terugdraaien. Want gemeenten hebben wel de kennis van de lokale omstandigheden om in te schatten hoe en waar ze het beste extra milieuambities kunnen nastreven. Maar dan moet de overheid om te beginnen wel heldere regels maken, zodat gemeenten deze regels routinematig kunnen uitvoeren. Dan geef je gemeenten in elk geval voldoende adem om ook aan de slag te gaan met hun eigen beleid. Vervolgens moeten gemeenten ook worden gestimuleerd om daadwerkelijk iets te doen. Beloond worden voor verbetering van het milieu, op de vingers getikt als het achteruit gaat.’

Christian Zuidema is eind vorige week op zijn onderzoek gepromoveerd aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Lees ook: Vooruitzichten voor milieu somber (bevat tevens links naar andere artikelen over dit onderwerp)

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s