Parkinson weer beter te behandelen

Ellen Brunenberg vond de weg naar een betere behandelmethode voor ParkinsonpatiëntenParkinsonpatiënten zijn over enige tijd weer wat effectiever te behandelen. Dankzij een nieuwe techniek zijn elektroden nauwkeuriger in de hersenen te positioneren.

Diepe hersenstimulatie stopt bij Parkinsonpatiënten het trillen van de ledematen. Maar de plaatsing van de stimulatie-elektrode in de hersenen luistert heel nauw. Zit de elektrode niet precies op de juiste plaats, dan kan dat leiden tot vervelende bijwerkingen. Hoe los je dat op ?

Onderzoeker Ellen Brunenberg (foto) van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) ontwikkelde een methode om van buitenaf precies het juiste hersengedeelte te lokaliseren. Ze weet dit motorische deel van de subthalamische kern te vinden door met MRI hersenbanen in kaart te brengen.

Vervelende bijwerkingen bij huidige behandeling

Diepe hersenstimulatie wordt sinds de jaren ’80 toegepast bij mensen met een ernstige vorm van de ziekte van Parkinson. Door de pulsen van de elektrode verdwijnt het trillen nagenoeg. Maar er zijn vaak bijwerkingen. Die lopen uiteen van geheugenverlies en ongeremd gedrag tot depressie en extreme verslavingsgevoeligheid.

Dat komt doordat de pulsen niet alleen het motorische deel van de subthalamische kern prikkelen. Ze beïnvloeden ook de delen van de kern die worden geassocieerd met emoties en denken. Het is daarom belangrijk de elektrode precies op de juiste plaats in de subthalamische kern te plaatsen.

Zoeken naar cashewnoot in hooiberg

Maar hoe zie je waar dit gebiedje ter grootte van een cashewnoot precies zit bij een patiënt? Brunenberg en haar collega’s hebben een techniek ontwikkeld waarmee voor het eerst de verschillende gebieden van de subthalamische kern niet-invasief in beeld zijn te brengen.

Ze gebruikten hiervoor geavanceerde MRI-technieken. ‘Het is lastig om de kern direct met MRI in beeld te brengen. Daarvoor lijkt het te veel op het omliggende hersenweefsel. Maar zoals mijn promotor professor Bart ter Haar Romeny het zegt: als je op een kaart de steden weghaalt, dan kun je nog aan de wegen zien waar de steden zouden moeten liggen’, vertelt de onderzoeker.

Wegen naar juiste gebied in kaart brengen

Dankzij een paar ingewikkelde trucs kan ze die wegen zien. Met MRI kun je in beeld brengen langs welke structuren watermoleculen door de hersenen bewegen. Daarmee kun je dus zien hoe de transportvezels tussen de verschillende gebieden lopen: de wegen op de hersenkaart.

En die leiden je naar de subthalamische ‘stadskern’. ‘Uit de verbindingen tussen de subthalamische kern en motorische gebieden elders in de hersenen kun je afleiden welk gedeelte van de kern het motorische gebied is’, aldus Brunenberg.

Handig hulpmiddel voor hersenchirurg

Het onderzoek is een belangrijke stap in de richting van een effectievere behandeling van Parkinsonpatiënten. Met de nieuwe techniek is het straks mogelijk om de hersenchirurg te vertellen waar hij de elektrode precies in de hersenen moet implanteren. En wel zodanig dat hij een optimaal effect met zo min mogelijk bijwerkingen oplevert.

Voor het zover is, moet nog wel onderzoek gedaan worden met Parkinsonpatiënten. ‘We hebben nu met gezonde vrijwilligers gewerkt. Maar Parkinsonpatiënten kun je bijvoorbeeld lastiger stil laten liggen. En het is nog niet zeker of de hersenen van mensen met Parkinson er op een scan hetzelfde uitzien.’, vertelt de onderzoeker, die vorige week op haar werk promoveerde. Andere onderzoekers aan de TU/e zetten haar onderzoek voort.

Foto: TU Eindhoven/Bart van Overbeeke.

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s