Chemo- en immuuntherapie gaan toch samen

Dendritische cel speelt sleutelrol bij bestrijden kankercellenChemotherapie staat immuuntherapie niet per definitie in de weg. Platinumchemotherapie stimuleert afweercellen en maakt tumoren gevoeliger voor vernietiging door het immuunsysteem van de patient.

Bij de behandeling van kanker was het lange tijd een dogma: chemotherapie ondermijnt de mogelijkheden om ook immuuntherapie toe te passen. Want chemotherapie tast de witte bloedcellen aan en die vormen nou juist de basis voor de immuuntherapie. Dat klopt niet, ontdekte medisch oncoloog dr. Joost Lesterhuis van het UMC St Radboud in Nijmegen.

Dendritische cel speelt hoofdrol

‘Bij chemotherapie daalt inderdaad het aantal granulocyten. Dat zijn de witte bloedcellen die ongewenste bacteriën opruimen. Maar het aantal lymfocyten – een andere groep witte bloedcellen – daalt niet. Juist deze lymfocyten zijn betrokken bij een aanval op kankercellen’, vertelt hij.

Om dit verschijnsel te begrijpen, onderzocht hij de werking van de platinum bevattende chemotherapie. Dat is een vorm van chemotherapie die op veel kankerpatiënten wordt toegepast. Vooral het effect op de dendritische cel (foto) is belangrijk. ‘Zij zijn namelijk de aanvoerders van het afweersysteem. Zij bepalen of de lymfocyten de kankercellen gaan aanvallen of niet.’

Verdediging kankercel aangetast

Lesterhuis deed een interessante ontdekking: ‘De platinumchemotherapie haalt aan het oppervlak van de dendritische cellen het eiwit PD-L2 weg. Verdwijnt dat eiwit, dan geven dendritische cellen veel makkelijker opdracht aan de lymfocyten om de kankercellen aan te vallen. De chemo stimuleert in dit geval dus de afweerreactie tegen kankercellen.’

Er is meer. Het eiwit PD-L2 zit óók op het oppervlak van sommige tumoren. ‘Met dit eiwit beschermen deze tumoren zich tegen aanvallen van het afweersysteem. Maar ook bij de kankercellen ‘schraapt’ de platinumchemotherapie veel van de PD-L2 eiwitten van het oppervlak. Daardoor vallen er gaten in de verdediging en worden de kankercellen weer kwetsbaarder voor een aanval van de lymfocyten. Kortom, deze vorm van chemotherapie stimuleert de afweer en verzwakt de tumor’, legt hij uit.

Rol eiwit onderzocht

De chemotherapie haalt het PD-L2 eiwit overigens niet direct van het celoppervlak af. Lesterhuis: ‘Dat verloopt via tussenkomst van een ander eiwit, dat STAT6 wordt genoemd en dat door platinum blijkt te worden geïnactiveerd. In theorie zijn tumoren met STAT6 – juist vanwege dit eiwit – beter beschermd tegen het afweersysteem. Maar aan de andere kant worden ze mogelijk juist kwetsbaarder wanneer die verdediging door de platinumchemotherapie deels wordt gesloopt.’

Om te zien of dat idee klopte, onderzocht hij de behandelresultaten van twee groepen patiënten met keelkanker. Beide groepen waren in het verleden voor hun ziekte behandeld. De ene groep was destijds uitsluitend bestraald, de andere groep had naast bestraling ook platinumchemotherapie gekregen.

Betere resultaten door platinium

‘De patiënten met STAT6 in hun kankercellen leefden langer ziektevrij als ze met platinumchemotherapie waren behandeld. Terwijl dat niet het geval was als de patiënten alleen met bestraling waren behandeld’, zegt de oncoloog. ‘Kennelijk pakt de therapie het STAT6-eiwit aan, waardoor vooral de tumoren met een slechte prognose beter vernietigd worden. We zijn benieuwd of vervolgonderzoek in grotere patiëntengroepen vergelijkbare resultaten laat zien.’

Hij onderzoekt of de effectiviteit van platinum bevattende chemotherapie nog is te verbeteren in combinatie met immuuntherapie. Dat doet hij op dit moment aan de University of Western Australia in Perth, Australië. Dat is een vooraanstaand instituut op het gebied van onderzoek naar de immunologische effecten van chemotherapie.

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s