Overgevoeligheid vitamine D ontrafeld

Nier kan zware schade oplopen door vitamine DVan teveel vitamine D kun je nierverkalking krijgen. Je kunt er zelfs aan doodgaan. Nu is ontdekt waardoor dat komt. Dat werpt een nieuw licht op de mysterieuze ziekte IIH.

Meestal maken mensen zelf niet voldoende vitamine D aan. In combinatie met een gebrek aan kalk en zonlicht leidt een gebrek aan vitamine D tot rachitis (‘Engelse ziekte’). Die ziekte leidt onder andere tot kromgegroeide benen. Om dat te voorkomen, wordt in veel landen vitamine D toegevoegd aan voedingssupplementen. In Nederland zit het sinds 1961 bijvoorbeeld in de margarine. Dat is niet zonder risico.

Vitamine D kan giftig zijn

Want bij sommige mensen leidt vitamine D-gebruik tot hypercalciëmie. Ze krijgen dan teveel calcium in het bloed. Dat gebeurt zelfs al bij een lage dosis, die bij andere mensen geen enkel probleem veroorzaakt.

Want in heel grote hoeveelheden kan vitamine D zelfs giftig zijn. Maar ook in een minder hoge dosis is de vitamine soms (levens)gevaarlijk. Dat bleek aan het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw. Toen werden in Engeland hoge doses vitamine D aan de melk toegevoegd om rachitis te voorkomen.

Ernstige nierverkalking door toevoeging D

‘Binnen enkele jaren hadden enkele honderden kinderen heel hoge calciumspiegels in het bloed, vertoonden ze een duidelijke groeiachterstand en vertoonden ze tekenen van uitdroging en ernstige nierverkalking’, vertelt Joost Hoenderop, hoogleraar fysiologie aan het UMC St Radboud. “Een klein aantal van de kinderen overleed zelfs aan de aandoening.”

De exacte oorzaak van de aandoening was niet duidelijk. Daarom werd voor de aandoening de ingewikkelde naam Idiopathische (zonder bekende oorzaak) Infantiele (bij kinderen) Hypercalciëmie (te veel calcium in het bloed) bedacht; kortweg IIH.

Hypergevoeligheid voor vitamine D

Hoenderop: ‘Het was meteen duidelijk dat de hoge dosis Vitamine D niet het enige probleem kon zijn. Anders hadden alle kinderen klachten moeten krijgen. Kennelijk waren de zieke kinderen hypergevoelig voor vitamine D, zo dachten de artsen toen. Maar ze hadden geen idee waar die hypergevoeligheid precies vandaan kwam.’

Samen met René Bindels – eveneens hoogleraar fysiologie aan het UMC St Radboud – en Duitse en Canadese onderzoekers heeft Hoenderop nu de oorzaak van de aandoening gevonden. In een artikel in the New England Journal of Medicine beschrijven ze aan de hand van onderzoek bij tien IIH-patiënten waar het probleem precies ontstaat.

Genetische verandering remt afbraakproces

Bindels: ‘Als je vitamine D binnenkrijgt, sleutelen diverse enzymen er nog een beetje aan voordat het zijn werk kan doen. Aan de andere kant moet vitamine D ook worden afgebroken als er teveel van is. Die afbraak wordt geregeld door het enzym CYP24A1. Juist bij de IIH-patiënten ontdekten we dat genetische veranderingen in dit ‘afbraakenzym’ ervoor zorgen dat het zijn werk niet meer doet. Het gevolg? Zelfs in relatief lage doseringen kan regelmatige inname van extra vitamine D bij deze patiënten al giftig zijn en sterk verhoogde calciumconcentraties in het bloed opleveren. Dat komt doordat er dan voortdurend meer vitamine D wordt aangevoerd dan afgebroken.’

IIH uitgelokt door gebruik vitamine D

Hoewel niet duidelijk is hoeveel mensen dergelijke foutjes in CYP24A1 hebben, is de ontdekking zowel voor (potentiële) patiënten als artsen van belang. Hoenderop: ‘Op de eerste plaats weten we nu dat de verhoogde gevoeligheid voor vitamine D bij patiënten met IIH is te verklaren door mutaties in dit gen. Daarnaast moeten artsen bij de diagnose hypercalciëmie voortaan overwegen dat een reguliere dosis vitamine D de aandoening kan hebben uitgelokt.’

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s