Grondstoffenschaarste vergt ander beleid

Brandstofprijzen blijven hoogOlie, voedsel en andere grondstoffen worden snel duurder. Gevolgen: inflatie en trager economisch herstel. Tijd voor een andere benadering van schaarste.

De oplopende prijzen wijzen op toenemende schaarste. Maar die schaarste heeft gelukkig weinig te maken het opraken van voorraden. Ze wordt vooral veroorzaakt door verkeerd beleid en slecht functionerende markten.

Mondiale voorraden groot genoeg

Van de meeste grondstoffen is de wereldwijde voorraad groot genoeg om de komende decennia te voldoen aan de toenemende vraag. Dat blijkt uit een analyse van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Dat is het nationale instituut voor strategische beleidsanalyses op het gebied van milieu, natuur en ruimte.

Het vervelende is dat die voorraden niet gelijkelijk over de wereld zijn verdeeld. Ze bevinden zich vaak in een beperkt aantal landen. In Europa neemt daardoor de afhankelijkheid van importen toe. Dit voedt de angst voor afnemende ‘voorzieningszekerheid’.

Snelle groei moeilijk bij te houden

Er zijn allerlei oorzaken voor de huidige hoge grondstofprijzen. Aanbieders kunnen de onstuimige groei van de vraag in opkomende economieën als Brazilië en China maar moeilijk bijbenen.

Het duurt bijvoorbeeld jaren voor een nieuwe mijn geopend kan worden. Zo ontstaat krapte op grondstofmarkten. Gevolgen: hoge prijzen en prijsschommelingen. Ook de toenemende monopoliemacht van aanbieders drijft de prijzen op.

Biobrandstoffen zorgen voor voedselschaarste

Schaarste van de ene grondstof kan schaarste van een andere grondstof veroorzaken of vergroten. Zo leiden hoge energieprijzen tot hoge voedselprijzen doordat transport en kunstmest duurder worden.

Ook maakt een hoge olieprijs biobrandstoffen aantrekkelijker. Maar meer vraag naar biobrandstoffen uit maïs en graan leidt tot hoge voedselprijzen en extra voedselschaarste. En dat terwijl de wereldbevolking jaarlijks (!) met zo’n 80 miljoen mensen (!!) groeit…

Van olie- naar lithiumschaarste ?

De schaarste van fossiele brandstoffen kan er ook toe leiden dat er wordt overgestapt op elektrische auto’s. Maar de accu’s van die auto’s vragen om speciale metalen, zoals lithium.

Dat metaal is maar op enkele plaatsen ter wereld te vinden. Zo wordt de afhankelijkheid van olie wellicht vervangen door een afhankelijkheid van lithium. Tenzij we snel een andere oplossing voor dat accuprobleem ontwikkelen.

Overheden drijven prijzen op

Schaarste kan verder worden aangewakkerd door overheidsbeleid in ‘voorraadlanden’. Argentijnse beperkingen op de uitvoer van graan als reactie op hoge voedselprijzen hebben de graanprijzen elders in de wereld opgedreven.

Europa wil nieuwe en schone technologieën toepassen en heeft daarvoor zeldzame aardelementen nodig. Maar Chinese exportrestricties voor die elementen maken dat extra duur en dus minder aantrekkelijk.

Hoge prijzen houden aan

Van die hoge prijzen en prijsschommelingen zijn we voorlopig nog niet af. Hoge energie- en voedselprijzen leiden in ontwikkelingslanden tot honger en armoede. Grondstofexporterende landen hebben weliswaar voordeel van de hoge prijzen. Maar vaak profiteert de bevolking daar nauwelijks van.

In ontwikkelde economieën regeert vooral de angst voor een toenemende afhankelijkheid van landen als China en Rusland. Europa en Nederland lijken nog onvoldoende voorbereid op een toekomst waarin grondstoffen duurder worden. En de zorgen om voorzieningszekerheid navenant toenemen.

Naar een integrale aanpak

Het is dan ook tijd voor een integrale aanpak van de schaarsteproblematiek, stelt het PBL. Zoals het biobrandstoffenbeleid heeft laten zien, kan de nadruk op één geval van schaarste leiden tot sterk negatieve bijeffecten.

Ook mag de slag om grondstoffen niet ten koste gaan van het milieu of van de allerarmsten. De Europese Gemeenschap kan economisch en geopolitiek een rol van betekenis spelen. Daarvoor is het dan natuurlijk wel van belang dat Europa met één mond spreekt. Tsja, en dat kon dus nog wel eens lastig worden…

Renske Cramer

Lees ook:

 

 
 
 
 

 

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s