Veel bètatalent verspild in onderwijs

Veel bètatalent gaat verloren in het middelbaar en hoger onderwijsLeerlingen in het voortgezet en hoger onderwijs kiezen massaal voor alfavakken terwijl ze aanleg voor bètavakken hebben.

“Een aanzienlijk deel van die leerlingen had prima voor een bètastudie kunnen kiezen”, zegt Hanke Korpershoek. De onderwijskundige onderzocht waarom zo weinig jongeren voor bèta kiezen. Terwijl er voor afgestudeerden in die vakken toch prima loopbaanperspectieven lonken ! Gemiste kansen dus, zowel voor die leerlingen als voor kennisland Nederland !

Animo bètastudies blijft gering

Een van de problemen waar ons kennislandje al decennia mee worstelt, is de geringe animo voor bèta-opleidingen. Wie op de middelbare school niet echt uitblinkt in vakken als wis-, schei- en natuurkunde, kiest veiligheidshalve al snel voor een alfastudie.

En dat is jammer. Want niet echt uitblinken wil nog niet zeggen dat je onvoldoende aanleg voor bètavakken hebt. Op die manier loop je misschien een heel interessante studie en een leuke loopbaan mis.

Exacte aanleg valt vaak mee

Ik heb dat zelf ervaren. Op de middelbare school kon ik aardig uit de voeten met natuurkunde. Wiskunde vond ik een stuk lastiger. En van scheikunde bakte ik van meet af aan helemaal niets. Dat werd ‘dus’ een talenstudie, die ik overigens met veel plezier heb gedaan.

Na mijn opleiding kreeg ik veel te maken met techniek. Tot mijn verbazing had ik daar weinig moeite mee. Ik kon er bovendien heel begrijpelijke artikelen en copy over schrijven. Jaren later ben ik getest. Toen bleek ik wel degelijk exacte aanleg te hebben. Ik had dus best iets nóg leukers kunnen gaan studeren, bijvoorbeeld werktuigbouw of informatica.

Keuze alfa/bèta te vroeg in opleiding

Een van de problemen in het voortgezet onderwijs is nog steeds, dat leerlingen al vroeg moeten kiezen tussen alfa en bèta. De eerste schifting vindt al in het derde jaar plaats. Dan kiezen de leerlingen een zogeheten studieprofiel.

Korpershoek: “Dat is het eerste in een reeks van keuzemomenten, waarbij leerlingen bètavakken achter zich laten. Natuur en Gezondheid is nog redelijk populair. Maar het profiel Natuur en Techniek helemaal niet”. Vooral meisjes laten dit bètaprofiel links liggen. Slecht 3 % van hen kiest het. Zonde ! Veel meer leerlingen zouden Natuur en Techniek (NT) kunnen volgen, zo blijkt uit haar onderzoek.

Veel bètatalent blijft onderbenut

Voor dat onderzoek maakten leerlingen, ongeacht hun profielkeuze, drie tests voor het meten van hun bètatalent. Resultaat: minstens 20 % van de vwo-leerlingen en 23 % van de havo-leerlingen laat hun bètatalent onderbenut. Ze scoorden even hoog of zelfs hoger op bètatalent dan de gemiddelde NT-leerling !

Welk type leerling kiest dan wel voor bèta, vroeg Korpershoek zich af. Bestaat er zoiets als een typische bètaleerling ? Nauwelijks, zo bleek. “Over het algemeen zijn NT-leerlingen iets introverter dan andere leerlingen. Op overige kenmerken als sociale contacten en vrijetijdsbesteding zijn er nauwelijks verschillen. In wezen is het NT-profiel dus voor iedereen toegankelijk. Het ontbreekt leerlingen over het algemeen niet aan talent en je hoeft er ook geen bepaalde persoonlijkheid voor te hebben”.

Motivatie net zo belangrijk als talent

Om succesvol te zijn in bètavakken als wiskunde B, scheikunde of natuurkunde, blijkt motivatie net zo’n grote rol te spelen als talent. Bij het vaststellen van het bètatalent gebruikte de onderzoekster geen rapportcijfers, maar een combinatie van drie onafhankelijke, wiskundegerelateerde toetsen.

“Ook leerlingen met minder bètatalent dan de gemiddelde bètaleerlingen hebben hun examen gehaald. Naast bètatalent blijkt ook hun prestatiemotivatie belangrijk bij het voorspellen van examencijfers op de bètavakken”, stelt ze vast.

Ook verspild bètatalent in hoger onderwijs

Dit geldt ook voor studenten in het hoger onderwijs. Korpershoek: “We hebben de attitudes gemeten van leerlingen die wel een bètastudie hebben gekozen en van studenten die dat niet hebben gedaan. Exacte studies worden door niet-kiezers vaak gezien als te eenzijdig”. Maar qua attitude bleek één op de 10 niet-bètastudenten met een NT- of NG-profiel beter te passen bij een bètastudie dan bij de uiteindelijke keuze, een niet-bèta studie. “Dat geldt vooral voor NT-meisjes. Ook hier is dus sprake van onbenut bètatalent”, aldus de onderzoekster.

Onafhankelijke toets voor profielkeuze

Om meer bètatalent te benutten, pleit ze voor een onafhankelijke toets. Daarmee moet het bètatalent nog vóór de profielkeuze in het voortgezet onderwijs worden gemeten. “Meisjes die kiezen voor een NT-profiel, scoren gemiddeld hoger dan de gemiddelde NT-leerling. Zij krijgen vaak echter pas een NT-advies als ze gemiddeld een 7 staan voor bètavakken. Jongens krijgen een dergelijk advies al bij een gemiddelde van een 6. Met een onafhankelijke toets zorg je voor een minder gekleurd advies”, stelt Korpershoek.

Breder bètaprofiel helpt bij betere keuze

Ze beveelt ook aan om de profielstructuren aan te passen. “Er zijn maar weinig landen waar je de keuze zo vroeg moet maken. Naarmate je beter wordt in iets, neemt de motivatie voor zo’n vak ook toe. In die zin is het zeker te beargumenteren dat leerlingen een vak als wiskunde B langer moeten volhouden. Bijvoorbeeld in een breder bètaprofiel. Nu maken leerlingen al op hun 15de een definitieve keuze om een dergelijk bètavak te laten vallen”, betoogt ze.

Hanke Korpershoek (1982) promoveert vandaag in de gedrags- en maatschappijwetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Renske Cramer

Over Renske Cramer
Ik ben gepensioneerd communicatie- en marketingadviseur. Ik houd me bezig met dingen die nóg leuker zijn dan werken ;-)

One Response to Veel bètatalent verspild in onderwijs

  1. Pingback: Beurzen impuls voor vrouwen in wetenschap « Renske Cramer communiceert

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s