‘Zelfoverschatting middenkader remt effectiviteit’

Leiders met zelfoverschatting veroorzaken gemakkelijk verstoorde werkrelatiesNiet alleen in de top van bedrijven, maar ook in lagere echelons overschatten leidinggevenden zichzelf. Dat leidt tot verstoorde werkrelaties met medewerkers en conflicten op de werkvloer.

En dat gaat weer ten koste van de effectiviteit van managers en medewerkers. Dat blijkt uit onderzoek van arbeids- en organisatiepsycholoog Niels van der Kam. Hij promoveert volgende week donderdag aan de Rijksuniversiteit Groningen. Is zo’n neerwaartse spiraal te doorbreken?

Oorzaken: druk en ambitie

Zelfoverschatting in het middle management is een fenomeen waarnaar weinig empirisch onderzoek is verricht. Het verschijnsel wordt volgens de promovendus deels veroorzaakt door de druk die de leidinggevenden van onder- en bovenaf voelen. En deels hangt het samen met gezonde ambitie.

Het functioneren van de chef is in elk geval een van de dankbaarste gespreksonderwerpen bij de koffieautomaat. Het lijkt bijna wel alsof de functie is uitgevonden om een mikpunt te hebben voor alle onvrede. Maar dat leidinggevenden zo vaak kritiek krijgen, is niet zonder reden.

Imago chef slaat snel om

Van der Kam: ‘Een deel van de managers overschat zichzelf. Zij blazen hoog van de toren. Aanvankelijk kan dat nog indruk maken. Maar al snel merken de ondergeschikten dat hij of zij de verwachtingen niet kan waarmaken en vinden ze hun chef een pocher’.

Hij onderzocht het fenomeen op de werkvloer bij twee grote instellingen, een onderwijsinstelling en een GGz-instelling. Hij denkt dat de situatie in het bedrijfsleven niet anders zal zijn dan bij deze organisaties.

Rooskleurig zelfbeeld vormt risico

Hij toetste of een te positief beeld over hun leiderschapsgedrag de werkrelaties van leidinggevenden met medewerkers en vervolgens hun prestaties beïnvloedt. En verder keek hij hoe die zelfoverschatting bij leidinggevenden zich in de loop van de tijd ontwikkelde. Dat is voor een onderneming van belang. Want een te rooskleurig zelfbeeld van de manager heeft direct gevolgen voor de prestaties van de leidinggevende.

Verstoorde relatie leidt tot negatieve spiraal

‘Zelfoverschatting bepaalt de werkrelatie tussen de leidinggevende en zijn afzonderlijke medewerkers. Het verstoort die relatie’, constateert de onderzoeker. ‘Vooral medewerkers die extravert van aard zijn, hebben de minder neiging zich de benen uit het lijf te lopen voor zo’n chef. Dat werkt een negatieve spiraal in de hand’.

Zo blijkt uit de studies onder teamleiders dat zelfoverschatting gerelateerd is aan kwalitatief lagere uitwisselingsrelaties tussen leidinggevenden en medewerkers. Verder blijkt dat zichzelf overschattende leidinggevenden conflicten krijgen met hun medewerkers, waardoor zij minder presteren.

Zelfoverschatting uit zelfbescherming

Tevens bestaat het risico dat leidinggevenden juist door hun positie minder vaak of minder eerlijke feedback krijgen. Zeker wanneer zij hoger in de organisatie komen. Daardoor wordt een te positief zelfbeeld niet gecorrigeerd.

Deze problematiek is niet zo makkelijk op te lossen. Je kunt bescheiden mensen in leidinggevende functies benoemen, maar dat werkt niet per definitie. Zelfoverschatting kan namelijk ook voortkomen uit zelfbescherming. Het is een manier om met druk en hoge verwachtingen ten aanzien van leidinggevenden en leiderschap om te gaan.

Iedereen topcoureur

Maar de wetenschapper benadrukt dat zelfoverschatting niet alleen maar een slechte eigenschap is. ‘Bijna iedereen overschat zichzelf. We vinden onszelf al gauw een briljant coureur. Dat is ook niet erg’, stelt hij. ‘Dat we denken dat we meer kunnen, is een activerend mechanisme. Dat geeft ons een prikkel om ergens aan te beginnen’. Dat is dan wel weer goed voor de organisatie. Tegelijk moet je vaststellen dat we mensen die zichzelf overschatten niet aardig vinden. Daar moeten we dan misschien maar mee leven.

Interne communicatie belangrijk

Zo blijkt maar weer: leidinggeven is een verdraaid moeilijk vak. Vooral het middenkader heeft het niet makkelijk. Dat zit voortdurend klem tussen de belangen van de organisatie, die van zijn/haar medewerkers én zijn/haar eigen belangen.

Ik denk dat organisaties deze mensen beter moeten begeleiden. Veel problemen zijn op te lossen met goede interne communicatie. Maar dat moeten die middenkaders wél leren, want de natuurtalenten op dit gebied zijn schaars. Ook organisatie is er niet altijd even goed in, om het maar voorzichtig uit te drukken. Op dat gebied is er nog een wereld te winnen. Met alle positieve gevolgen van dien.

Renske Cramer

Over Renske Cramer
In het dagelijks leven is Renske communicatieadviseur bij Renske Cramer Communicatie in Philippine (www.RenskeCramerCommunicatie.nl)

2 Responses to ‘Zelfoverschatting middenkader remt effectiviteit’

  1. Zelfoverschatting of positieve illusies is inderdaad een fenomeen. Niet alleen in de dagelijkse praktijk, ook bij verandertrajecten. Dan denken we ‘eventjes’ de medewerkers klantgerichter te maken en doen we ‘ff snel’ het traject erbij. want we kunnen toch alle ballen wel in de lucht houden? Nee dus!

Wat vindt u ervan?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 27 andere volgers