Innovatieslag voor efficiënter stikstofgebruik broodnodig

Stikstofproblematiek groeit ons boven het hoofdHet mondiale stikstofgebruik moet een stuk efficiënter worden. Enerzijds om de voedselproductie te verhogen en anderzijds om de milieubelasting te verminderen.

Dat betoogde dr. ir. Wim de Vries onlangs bij de aanvaarding van het hoogleraarschap Integrale stikstofeffectmodellering aan Wageningen University.

Stikstof is een essentiële bouwstof van het leven. In de vorm van kunstmest heeft dit chemische element grote voordelen gebracht. Zonder kunstmest was het niet mogelijk een groot deel van de sterk gegroeide wereldbevolking te voeden. Maar de keerzijde is de grote milieubelasting van stikstof. En daarmee schade aan de volksgezondheid en de invloed op het klimaat. Hoe los je dat op ?

Kunstmest leidde tot bevolkingsexplosie

Stikstof is een onmisbare bouwsteen bij de vorming van eiwitten en een onderdeel van ons RNA en DNA. De hoeveelheid stikstof die planten produceren, is echter niet voldoende om genoeg voedsel voor de wereldbevolking te produceren.

In 1909 werd de chemische stikstofbinding in de vorm van kunstmest uitgevonden. Daardoor kon de wereldbevolking groeien van 1,6 miljard mensen in 1900 tot bijna 7 miljard nu, legt De Vries uit. Kunstmestgebruik heeft namelijk geleid tot 3 à 6 maal hogere gewasopbrengsten. Daardoor kan de helft van de wereldbevolking nu voldoende eten.

Grootste deel stikstof komt in milieu

Maar van de geproduceerde stikstof komt maar 20 % terecht in een vegetarische maaltijd en in geval van vlees is dat minder dan 10 %. De rest komt op de een of andere wijze in het milieu en dat is schadelijk voor de volksgezondheid, de natuur en het klimaat.

Verhoogde concentraties van stikstofoxiden in de lagere luchtlagen (de troposfeer) zorgen voor opbrengstverliezen tot circa 15 % in de landbouw. En circa 21.000 vervroegde sterfgevallen in EU-lidstaten als gevolg van ademhalingsproblemen.

Fijnstof, huidkanker, giftige algen, dode zones

Samen met ammoniak draagt stikstof bij aan hogere concentraties van fijnstof,waardoor de levensverwachting van de Europeaan tot 1 jaar afneemt. Stikstofoxides in de hogere luchtlagen (stratosfeer) breken ozon af, met als gevolg een grotere kans op huidkanker door agressieve zonnestraling.

Hoge nitraatconcentraties in het drinkwater leiden eveneens tot gezondheidsproblemen. In het oppervlaktewater zorgen ze voor groei van giftige algen. En in extreme gevallen tot zuurstofloze, ‘dode’ zones.

Stikstofprobleem kost ons miljarden

Stikstof in regen heeft geleid tot een afname van 10 tot 15 % in diversiteit van plantensoorten en zo tot afname van ecosysteemdiensten als productiviteit en koolstofvastlegging. Als gevolg van al deze effecten liggen de totale kosten van stikstofeffecten tussen 70 en 230 miljard euro, of 150 tot 740 euro per Europese burger.

De omvang van het stikstofprobleem vraagt dringend om een wereldwijde aanpak gericht op efficiënter stikstofgebruik, stelt De Vries dan ook. Overmatig kunstmestgebruik moet worden beperkt en we kunnen denken aan precisiebemesting en het ontwikkelen van meer stikstofefficiënte gewassen.

Stikstof hergebruiken, voedselverspilling indammen

Stikstof kan ook worden hergebruikt, bijvoorbeeld door afval uit toiletten te recyclen. Ook zijn er al technieken beschikbaar die schadelijke stikstofverbindingen kunnen omzetten in onschadelijk luchtstikstof.

Ten slotte is het menselijk gedrag van groot belang. Daarbij gaat het vooral om een vermindering van de voedselverspilling en van de overconsumptie van dierlijke eiwitten. Dit dringt des te meer gezien de te verwachten toename van de vleesconsumptie in landen als China en India.

Stikstof-innovatietraject gewenst

De aandacht voor oplossingen door geïntegreerd stikstofbeheer is echter nog beperkt, meent de hoogleraar. Hij pleit daarom voor een internationaal stikstof-innovatietraject, gericht op maatregelen om de voedselproductie te verbeteren. Gelijktijdig met

  • het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid
  • bescherming van de kwaliteit van lucht en water en
  • bestrijding van de klimaatverandering.
About these ads

Over Renske Cramer
In het dagelijks leven is Renske communicatieadviseur bij Renske Cramer Communicatie in Philippine (www.RenskeCramerCommunicatie.nl)

Wat vindt u ervan?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 25 andere volgers